apr 172013
 

Mensen die effectief samenwerken bieden elkaar de veiligheid en de ruimte om de feiten die ertoe doen te benoemen en aan de orde te stellen.

Uit ervaring weet ik dat veel mensen in aanwezigheid van anderen op hun best zijn als ze veiligheid ervaren en de ruimte voelen om zichzelf te zijn. Dan kunnen ze doen wat ze denken dat het juiste is. Ik weet ook dat het in de praktijk vaak niet lukt om de veiligheid en ruimte die iemand anders nodig heeft, te creëren.

Dat heeft te maken met de snelheid van onze automatische piloot. Voordat je het weet heb je al gereageerd in plaats van dat je eerst hebt bedacht welke reactie het meest waardevol zou zijn voor de ander of het meest doetreffend in de samenwerking.

Soms lijkt het wel een beetje op pingpong. Stel je voor jij staat met een batje in je hand aan de ene kant van de tafel. Je tegenstander serveert en stuurt de bal met grote snelheid op je af. Je ziet hem in een razend tempo op je afkomen en probeert uit alle macht te voorkomen dat hij aan jouw kant op de grond valt. Daarom sla je hem – in een reflex – terug. Je denkt er nauwelijks over na.
Je tegenstander slaat op zijn beurt jouw bal meteen terug, gewoon omdat hij bang is dat de bal aan zijn kant op de grond komt.
Herken je dat? Ook in de samenwerking met anderen?
Het is als een spel waar we moeilijk een eind aan kunnen maken. We hopen erop dat de ander een fout maakt.

Je kunt je natuurlijk afvragen waarom we die automatische piloot dan niet gewoon uitzetten en overstappen op ‘handbediening’.
Nou, dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
Je hebt die automatische piloot namelijk al heel lang: sinds je je kunt herinneren doe je de dingen op deze manier en niet anders. Het gebeurt telkens als je in een bepaalde situatie bent of als zich een bepaalde gebeurtenis voordoet of als je bang bent dat er iets vervelends gebeurt: de ‘trigger’. En je bent er verdraaid goed in geworden om datgene waar je bang voor bent, te voorkomen.
Het lastige is dat jij er niet als enige goed in bent, maar ook de mensen om je heen hebben dit soort automatische patronen, dus ook je tegenstander in het ‘pingpongspel’.

Het enneagram kent negen reactiepatronen als er een pingpongbal aankomt. Je kunt ze herkennen als je bijvoorbeeld bijna als vanzelf:

  1. geïrriteerd raakt als de ander niet aan je normen voldoet …
  2. geen ‘nee’ kunt zeggen omdat je denkt dat die ander jou nodig heeft …
  3. doordrukt om jouw doel zo snel mogelijk te halen, desnoods zonder die ander …
  4. zit te ‘mokken’ en (negatieve) aandacht probeert te krijgen voor je inbreng …
  5. ‘afwezig’ bent als de ander niet begrijpt hoe ingewikkeld het is en je er geen tijd en energie meer in wilt steken …
  6. twijfelt of achterdochtig bent na een onduidelijke opmerking of situatie …
  7. ongedurig bent als je niet snel genoeg krijgt waar je je zinnen op hebt gezet …
  8. anderen overdondert omdat je de controle over de situatie terug wilt maar tegelijkertijd je kwetsbaarheid wilt verbergen …
  9. je eigen overtuigingen opgeeft, confrontaties ontwijkt en vervelende feiten bagatelliseert …

Bij iedereen is er één het sterkst. Welke is het jouwe?

Juist omdat het patroon zo diep zit ingebakken, weten we eigenlijk niet meer dat het ook anders kan en hoe dan. We zien wel voorbeelden bij anderen, maar het komt gewoon niet bij ons op om ons eigen gedrag ter discussie te stellen. We gaan er pas over nadenken als er een zeer urgente reden is om op ‘handbediening’ over te stappen en de dingen anders te doen.

Ik nodig je uit om dat nadenken, die reflectie wat vaker te doen, zodat er niet eerst een urgente reden of een crisis voor nodig is.
De eerstvolgende keer dat je de trigger voor jouw automatische piloot herkent, weet je “Oh, daar komt weer een pingpongbal aan.” En onmiddellijk handel je volstrekt automatisch, net zoals bij een timmerman die voor elk probleem een hamer pakt.

Maar als je je er bewust van bent, kun je ook je diepere wijsheid gebruiken en op ‘handbediening’ overschakelen. Je doet een pas op de plaats en creëert veiligheid en ruimte voor de ander. Die kan op zijn beurt ook een pas op de plaats maken en uit zijn automatische patroon stappen. Het resultaat is dat je allebei meer mogelijkheden tot je beschikking hebt om te reageren, inclusief die van een constructieve samenwerking.

Lijkt het je wat?

Dan hoef je het nu alleen nog in praktijk te brengen. Om je te helpen heb ik twee tips:

  1. Reflecteer op wat je kunt doen als er een pingpongbal aan komt:
    • Haal rustig adem, laat je ademhaling zakken tot in je buik.
    • Visualiseer een situatie waarin je op de automatische piloot reageerde. Let op: blijf rustig ademhalen.
    • Visualiseer hoe je zou kunnen reageren als je net van vakantie terugkomt, uitgerust en wel.
    • Ga na of deze reactie effectiever zou zijn geweest.
  2. Doen:
    Kies voor de komende week een of twee alternatieve reacties in de plaats van je automatische.
    Bijvoorbeeld:
    “Als de pingpongbal langskomt tel ik tot tien en stel ik eerst een vraag”; of
    “Wat er ook gebeurt, ik ben geen slachtoffer; ik ben zelf verantwoordelijkheid voor mijn reactie.”

Oefen met deze alternatieve reacties en bepaal of ze je helpen om meer vanuit je diepere wijsheid in het leven te staan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

1.468 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>